ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་འཛིན་གསར་པ།
ཉེ་ཆར་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་འཛིན་ནུར་སུལ་ཏན་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་སྲིད་འཛིན་གྱི་ལས་གནས་ནས་བགྲེས་ཡོལ་ལ་ཕེབས།ཁ་སང་སྤྱི་ཟླ་༣་པའི་ཚེས་༢༠་ཉིན་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་དབང་འཕོ་འགྱུར་གྱི་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་རྒྱལ་ཡོངས་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ཚོགས་གཙོ་ཏོ་ཀ་ཡེབ་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་སྲིད་འཛིན་གསར་པར་བསྐོ་བཞག་བྱས་ནས་ལས་ཁུར་དམ་བཅའ་བཞགཉིན་དེར་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་ཀྱི་བུ་མོ་ཆེ་བ་ཌ་རི་གྷ་ཁ་སག་གི་སི་ཐན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ཚོགས་གཙོར་འོས་འདེམས་ཀྱིས་མ་འོངས་པར་ཁ་ཛག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་འཛིན་ལ་འགྱུར་ཐུབ་པའི་བང་རིམ་བསྒྲིགས་འདུག
སྲིད་འཛིན་གསར་པ་ཏོ་ཀ་ཡེབ་ཀྱི་ལས་ཁུར་དམ་འབུལ་གྱི་མཛད་སྒོའི་ཐོག་ཏུ་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་ཀྱིས་ཨུ་རུ་སུ་དམར་ཤོག་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཐོར་སོང་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་ཏེ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མཛད་རྗེས་ཆེན་པོ་བཞག་ཡོད་ཅེས་བསྔགས་བརྗོད་ཞུས་པ་དང་ཆབས་ཅིགཁོང་ལ་མི་རིགས་ཀྱི་དཔའ་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་བསྟོད་དང་གསེར་ཀྱི་སྐར་མའི་རྟགས་མ་ཕུལ།ད་དུང་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཚོས་རྒྱལ་ས་ཨ་སི་ཐ་ན་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ནུར་སུལ་ཏན་ཞེས་མིང་སྒྱུར་བྱས་པ་དང་། ནུར་སུལ་ཏན་ནི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་ཀྱི་རུས་མིང་ཡིན་ཞིང་། ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་ཁྲིམས་ལུགས་ལྟར་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་ལ་མི་ཚེ་ཧྲིལ་བོར་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་དང་མི་དམངས་ཀྱི་ཡབ་ཆེན་དུ་བཀུར་འོས་པའི་ཆེ་བསྟོད་ཞུས་འདུག
རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་ལམ་ཁག་ཏུ་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་འཛིན་ལ་འཕོ་འགྱུར་བཏང་རུང་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པའི་བུ་མོ་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ཚོགས་གཙོར་འདེམས་བསྐོ་བྱས་པ་ནི་ནུར་སུལ་ཏན་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་གིས་སྔར་བཞིན་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་དབང་རྒྱུན་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་ཐབས་ཇུས་ཤིག་ཡིན་པས་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་ཞིག་གིས་སྲིད་དབང་བཟུར་རུང་རྒྱལ་ཁབ་དེའི་ལམ་ལུགས་དང་ཕྱི་འབྲེལ།ནང་སྲིད་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཐད་དུ་སྔར་བཞིན་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་ཀྱི་དུས་སྐབས་དང་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།།
༡༩༩༡་ལོར་ཁ་སག་སི་ཐན་ལ་ཨུ་རུ་སུའི་དམར་ཤོག་གི་དབང་སྒྱུར་འོག་ནས་རང་བཙན་ཐོབ།དེ་ནས་འདས་པའི་ལོི་ངོ་༣༠་ཙམ་ལ་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་་གཅིག་པུས་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས། གཟའ་འཁོར་འདིར་གློ་བུར་དུ་ལོ་ན་༧༨་ལ་སོན་པའི་སྲིད་འཛིན་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་བགྲེལ་ཡོལ་ལ་ཕེབས་པས་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཨུ་རུ་སུ་དང་རྒྱ་ནག་གིས་ཁ་སག་གི་སི་ཐན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཐབས་ཀྱི་འགྲན་རྩོད་ཆེ་རུ་སོང་ཡོད་པ་སྟེ། ཐ་ན་ཨ་རི་དང་ཏུར་ཀིཉི་ཧོང་དང་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་བཅས་ཀྱིས་ཀྱང་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་འཛིན་གསར་པའི་འཛིན་སྐྱོང་འོག་གི་ཕྱི་འབྲེལ་ལ་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་ནུས་པ་སླེབས་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།།
རྒྱ་ནག་ལ་མཚོན་ན་ཁ་སག་སི་ཐན་ནི་རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་དཔལ་འབྱོར་ཚོང་ལམ་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པས་རྒྱ་ནག་གིས་ཁ་སག་སི་ཐན་ལ་ནུས་ཤུགས་ཐོན་སྐྱེད་དང་ཞིང་ལས། རླངས་འཁོར་བཟོ་གྲྭ། ཚན་རིག་ལག་རྩལ་སོགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་གལ་ཆེ་ཁག་ལ་མ་རྩ་ཨ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་མང་པོ་བཙུགས་ཏེ་མ་འོངས་པར་མུ་མཐུད་དུ་ཁ་སག་སི་ཐན་ལ་བཟོ་གྲྭ་༥༡་འཛུགས་སྐྲུན་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད་ཅིང་། མ་འོངས་པར་རྒྱ་ནག་གིས་ཁ་སག་སི་ཐན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་སྲིད་པའི་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་འདུག
གཞན་ཡང་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་འཛིན་ཟུར་པ་དང་ཨུ་རུ་སུའི་སྲིད་འཛིན་ཕུ་ཀྲིན་གཉིས་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཡོད་པ་དང་སྲིད་འཛིན་ན་ཟར་བྷ་ཡབ་བགྲེས་ཡོལ་ལ་ཕེབས་པའི་རྗེས་སུ་ཕུ་ཀྲིན་ལ་ཁ་པར་བཏང་མོད།སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱིས་ཁེ་རི་མཱི་ཡ་གླིང་ཕྲན་དེ་ཉིད་ཨ་ཨུ་རུ་སུའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་པ་གཏན་ནས་ཁས་བླངས་མེད་པར་མ་ཟད། ཨུ་རུ་སུའི་གཞུང་གིས་ཡུཀ་རེན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཟང་འཁྲུག་སློང་གི་ཡོད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་མེད་པ་དང་། ཁ་སག་སི་ཐན་གྱི་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་སྔོན་ཆད་ཨུ་རུ་སུའི་དམར་ཤོག་གི་དུས་སུ་རྒྱ་ནག་ལ་སློབ་སྦྱོང་དུ་མངགས་མྱོང་།ཁོ་པས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བཅའ་སྡོད་ཨུ་རུ་སུ་དམར་ཤོག་གི་གཞུང་ཚབ་ཁང་དུ་སྲི་ཞུ་བསྒྲུབས་མྱོང་ཡོད་བཅས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པས་སྲིད་འཛིན་གསར་པ་ཏོ་ཀ་ཡེབ་ཀྱི་དུས་སུ་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱིས་ཨུ་རུ་སུ་ལས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་ལ་བསྟུན་མཁས་བྱ་སྲིད། དེ་ལྟར་བྱུང་ན་རྒྱ་ནག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཁེ་ཕན་ཐོབ་སྲིད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།།
ད་དུང་ཁ་སག་སི་ཐན་གྱིས་ཨ་རི་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལའང་འབྲེལ་ལམ་རྒྱ་སྐྱེད་གཏོང་སྲིད་པ་དང་ཨ་རིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གིས་ཧ་སག་སི་ཐན་ལ་རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་དཔལ་འབྱོར་ཚོང་ལམ་རྒྱ་བསྐྱེད་ཀྱི་ཡོད་པར་ལྟད་མོར་བལྟས་ནས་རང་གར་འདུག་མི་སྲིད་ཅེས་གླེང་མཁན་ཡོད་པ་དང་། ལོ་རྗེས་མར་ཁ་སག་སི་ཐན་ལ་སྲིད་འཛིན་འོས་འདེམས་བྱ་སྲིད།སྐབས་དེར་ལོ་ན་༦༥་ལ་སོན་པའི་སྲིད་འཛིན་ལས་ཐོག་ཏོ་ཀ་ཡེབ་ཀྱིས་སྔར་བཞིན་སྲིད་དབང་འཛིན་པའམ། ཡང་ན་ཁོ་པ་ལོ་༡་ལྷག་གི་བར་བརྒལ་སྲིད་འཛིན་ཞིག་ལ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡིན་མིན་ནི་ཚོད་དཔག་བྱ་དཀའ། དབྱེ་ཞིབ་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་ཚོགས་གཙོ་སྟེ། སྲིད་འཛིན་ཟུར་པའི་བུ་མོ་ཌ་རི་གྷ་སྲིད་འཛིན་ལ་འདེམས་བསྐོ་བྱ་སྲིད་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།།